မွန်တို့ဘယ်ရောက်ကုန်ကြသလဲ

နိဒါန်း

တစ်ချိန်တစ်ခါက အရှေ့တောင်အာရှတွင် ခန့်ညားထည်ဝါစွာ ထွန်းကားခဲ့သော ရာမညဒေသ (Ramanyadesa) ဟုခေါ်သည့် မွန်နိုင်ငံများ ရှိခဲ့ဖူးပါသည်။

အလွန်ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် မွန်လူမျိုးသည် ယနေ့အချိန်တွင် စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၂.၆ သန်းခန့်သာ ကျန်ရှိတော့သည်ဟု အချို့က ခန့်မှန်းကြပြီး ဤအရေအတွက်သည် လူမျိုးတစ်မျိုး ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သည့် အန္တရာယ်ကို စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ပြသနေပါသည်။

အထူးသဖြင့် ဧရာဝတီတိုင်းနှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် မွန်လူမျိုးများ သိသိသာသာ လျော့နည်းပျောက်ကွယ်သွားခြင်းသည် စဉ်းစားစရာဖြစ်ပြီး၊ မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်သည့် မွန်လူမျိုးများမှာလည်း ကိန်းဂဏန်းအားဖြင့် အနည်းငယ်သာ ကျန်ရှိတော့သည်။

သို့ရာတွင် မွန်လူမျိုးဦးရေ ကိန်းဂဏန်းများသည် သတင်းရင်းမြစ် (source) နှင့် အမျိုးအစားခွဲခြားရာတွင် အသုံးပြုသည့် စံနှုန်းများအပေါ်မူတည်၍ သိသိသာသာ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။

Britannica ၏ အဆိုအရ အချို့သော သတင်းရင်းမြစ်များက မွန်လူဦးရေကို ၁ သန်းမှ ၅ သန်းကြားအထိ ခန့်မှန်းကြသည်။

ဤကွာဟချက်မှာ လူဦးရေကို ရေတွက်ရာ၌ မွန်ဘာသာစကားပြောသူများကိုသာ ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဘာသာစကားမပြောတော့သော်လည်း မွန်မျိုးရိုးရှိသူများကိုပါ ထည့်သွင်းခြင်းအပေါ် မူတည်၍ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။

နိုင်ငံအလိုက် မွန်လူဦးရေ ခန့်မှန်းချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်-
မြန်မာ (Myanmar): ခန့်မှန်းခြေ ၁.၈ သန်း။ အခြားခန့်မှန်းချက်များမှာ ၁ သန်းကျော်မှ ၄ သန်း၊ ၈ သန်းအထိ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။

ထိုင်း (Thailand): ၅၀၀,၀၀၀ ခန့်။ သို့သော် မွန်ဘာသာစကား ပြောဆိုနိုင်သူမှာ တစ်သိန်းဝန်းကျင်ခန့်သာ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

လာအို (Laos): ၉,၀၀၀ ခန့်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (USA): ၈,၀၀၀ ဝန်းကျင်။

ကနေဒါ (Canada): ၆၅၀ ခန့်။

သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်လူဦးရေသည် ၁၈ ရာစုတွင် သိသာထင်ရှားစွာ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ အများအပြားမှာ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့ကြပြီး အချို့မှာ လူများစုဗမာလူမျိုးများကြားတွင် ပေါင်းစည်းပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ကြသည်။

သမိုင်းနောက်ခံနှင့် လူဦးရေကျဆင်းခြင်း

အနောက်တိုင်းသမိုင်းပညာရှင် ရောဘတ် ဟောလီးဒေး (Robert Halliday) ၏ အဆိုအရ ၁၉၁၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်လူမျိုးဦးရေမှာ ၃၂၀,၆၂၉ ဦးသာ ရှိပြီး ထိုအရေအတွက်၏ ထက်ဝက်ပင် မပြည့်သောသူများကသာ မိမိတို့၏ မူရင်းဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြောင်း ဖြေဆိုခဲ့ကြသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံကို မသိမ်းပိုက်မီ ရာစုနှစ်နှစ်ခုအတွင်း တနင်္သာရီတိုင်းတွင် ဗမာဘုရင်များ၏ ဖိနှိပ်မှုကြောင့် မွန်လူမျိုး ၆၀,၀၀၀ ခန့် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုပါသည်။

ဤသို့ ကျန်ရှိသော မွန်လူမျိုးများသည် တစ်ချိန်က မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း မော်လမြိုင်မှ တနင်္သာရီအထိ သြဇာအာဏာကြီးမားသော နိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် လူမျိုး၏ အကြွင်းအကျန်များသာ ဖြစ်သည်။

နောက်ပိုင်းတွင် ဘုရင်များ မကြာခဏဆင်နွှဲခဲ့သော စစ်ပွဲများကြောင့် တိုင်းပြည်လူဦးရေ အလွန်အမင်းကျဆင်းခဲ့ပြီး မွန်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့ကို အောင်နိုင်သူ ဗမာလူမျိုးများအဖြစ်သို့ အကြီးအကျယ် ပေါင်းစည်းခံခဲ့ရသည်။

ထိုသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသော မွန်လူမျိုးထောင်ပေါင်းများစွာကို ထိုင်းဘုရင်များက အဆက်ဆက် လက်ကမ်းကြိုဆိုခဲ့ပြီး ခိုလှုံခွင့်ပေးခဲ့ကြောင်း ထိုင်းသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ကိုလိုနီခေတ်ကာလ

ဗြိတိသျှကိုလိုနီအုပ်ချုပ်မှုကာလ (British Colonial Period) တွင် သန်းခေါင်စာရင်းများ ကောက်ယူခဲ့သော်လည်း အောက်ပါအချက်များကြောင့် တိကျသော လူဦးရေကိန်းဂဏန်းရရှိရန် အခက်အခဲများစွာ ရှိခဲ့သည်။

နယ်မြေလွှမ်းခြုံမှု မပြည့်စုံခြင်း: ၁၈၇၂ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သော အစောပိုင်း သန်းခေါင်စာရင်းများသည် နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းများကိုသာ လွှမ်းခြုံနိုင်ခဲ့သည်။ အထက်မြန်မာပြည်ကဲ့သို့ ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေများမှာ နောက်ကျမှသာ ပါဝင်လာသည်။

အချက်အလက် မပြည့်စုံခြင်း: ၁၉၄၁ ခုနှစ် ကိုလိုနီခေတ် နောက်ဆုံးသန်းခေါင်စာရင်းမှာ အပြည့်အဝ မပြီးမြောက်ခဲ့ဘဲ ဒေတာအများစုမှာ ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဂျပန်ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။

နည်းစနစ်ဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ: ကိုလိုနီခေတ် စာရင်းကောက်သူများသည် လူမျိုးစုနှင့် ဘာသာစကား အမျိုးအစားများကို တိကျစွာခွဲခြားရန် ရုန်းကန်ခဲ့ရသဖြင့် မွန်လူမျိုးကဲ့သို့သော အုပ်စုများ၏ အချက်အလက် တိကျမှုကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။

ဤအခက်အခဲများကြားမှပင် ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ အခြေအနေကို ထင်ဟပ်စေသည့် အချက်အလက်အချို့ ရှိပါသည်။

၁၉၂၁-၁၉၃၁ သန်းခေါင်စာရင်း: မွန်စကားပြောလူဦးရေသည် ၁၉၂၁ နှင့် ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းများကြားတွင် ၆၁% အထိ တိုးလာခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ လူဦးရေအမှန်တကယ်တိုးခြင်းထက် “မိခင်ဘာသာစကား” ကို မှတ်တမ်းတင်ပုံ ပြောင်းလဲသွားခြင်းကြောင့်ဟု ယူဆရသည်။

၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် မွန်အများစုက မြန်မာဘာသာကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် အစီရင်ခံခဲ့ကြသော်လည်း ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင်မူ မွန်ဘာသာစကားကို ပြန်လည်အစီရင်ခံခဲ့ကြသည်။

ဗြိတိသျှကိုလိုနီမူဝါဒများနှင့် လူမျိုးရေးလက္ခဏာများ: ဗြိတိသျှတို့သည် သန်းခေါင်စာရင်းများတွင် လူများကို ဘာသာစကားဖြင့် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းဖြင့် လူမျိုးစုအမှတ်သညာကို ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အချို့သော ဗြိတိသျှမူဝါဒများသည် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို အားပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့ပြီး မွန်အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ရာတွင်လည်း အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုမှ ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု အချို့က ယုံကြည်ကြသည်။

လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ခန့်မှန်းချက်

လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း ခန့်မှန်းချက်များအရ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် မွန်လူမျိုးဦးရေ တစ်သန်းခန့်ရှိခဲ့ပြီး ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၄.၇၆% ရှိသည်ဟု ဆိုပါသည်။

၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင်မူ မွန်လူဦးရေသည် ၂.၄ သန်းအထိ တိုးလာသည်ဟု သိရသည်။ သို့သော် ဤကိန်းဂဏန်းများသည် ခန့်မှန်းချက်များသာဖြစ်ပြီး အခြားသော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများကမူ နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၂% သို့မဟုတ် ၁ သန်းဝန်းကျင်သာ ရှိမည်ဟု ဆိုကြသည်။

လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မွန်တို့သည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသော်လည်း ဗမာအစိုးရက ငြင်းပယ်ခဲ့သောကြောင့် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ပြင်းထန်စွာ နှိမ်နင်းဖြိုခွင်းခံခဲ့ရသည်။

လူမျိုးပျောက်ကွယ်ခြင်းကို ဦးတည်စေသော အကြောင်းအရာများနှင့် မူဝါဒများ

မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် မွန်လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ မှေးမှိန်လာပြီး လူမျိုးကြီးများအတွင်း ရောနှောပေါင်းစပ်သွားစေရန် အောက်ပါအကြောင်းအချက်များက တွန်းအားပေးခဲ့သည်။

၁။ သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အချက်များ

သိမ်းပိုက်ခံရခြင်း: မွန်တို့သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အင်အားကြီးသော ဗမာဘုရင်များနှင့် ထိုင်းဘုရင်များ၏ သိမ်းပိုက်အုပ်ချုပ်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။

ဖိနှိပ်မှုများ: မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွန်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအပေါ် ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှုများဖြင့် အစိုးရအဆက်ဆက်၏ ဖိနှိပ်မှုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။

၂။ ဘာသာစကားနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများ

အမျိုးသားဘာသာစကား ကြီးစိုးခြင်း: မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့၏ ပညာရေးစနစ်များတွင် မြန်မာစာနှင့် ထိုင်းစာတို့ကိုသာ အဓိကဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းသည် မွန်ကလေးငယ်များအား မိခင်ဘာသာစကားကို ကျောင်းတွင် သင်ယူသုံးစွဲရန် အခွင့်အလမ်း ကန့်သတ်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်စေသည်။

ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော သင်ရိုးညွှန်းတမ်း: နှစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ပညာရေးစနစ်များသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားများကို လျစ်လျူရှုထားသော ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းကိုသာ အသုံးပြုကြသည်။

၃။ လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အချက်များ

ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်းနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခြင်း: မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံကြား သမိုင်းတစ်လျှောက် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ လူမျိုးကြီးများမှ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းသည်လည်း ယဉ်ကျေးမှုများ တဖြည်းဖြည်း ရောနှောသွားစေသည့် အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး အခွင့်အလမ်း: အချို့ကိစ္စများတွင် လူမျိုးကြီး၏ ဘာသာစကားကို တတ်ကျွမ်းခြင်းသည် ပညာရေး၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုရေးတိုးတက်မှုအတွက် မရှိမဖြစ်ဟု ယူဆကြသည်။

မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့၏ သီးခြားမူဝါဒများ
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
ဗမာမှုပြုခြင်းမူဝါဒ (Bamarization Policy): အစိုးရအဆက်ဆက်သည် မွန်ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများကို ဗမာလူမျိုး၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားအတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းစေရန် ရည်ရွယ်သည့် မူဝါဒများကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။

ဘာသာစကားနှင့် ပညာရေး: မြန်မာစာကို တစ်ခုတည်းသော သင်ကြားရေးဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ သင်ကြားမှုကို ကန့်သတ်ခဲ့သည်။

စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှုနှင့် ဖိနှိပ်မှု: စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကာလများတွင် အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေခြင်း၊ အဓမ္မရွှေ့ပြောင်းခြင်းနှင့် အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် တိုင်းရင်းသားလက္ခဏာများ အားနည်းလာပြီး မွန်လူမျိုးအများအပြား အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံတွင်

• ထိုင်းမှုပြုခြင်းမူဝါဒ (Thaification Policy): ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော ထိုင်းအမျိုးသားရေးလက္ခဏာနှင့် ဘာသာစကားကို မြှင့်တင်သည့် မူဝါဒများကြောင့် မွန်လူမျိုးများ တဖြည်းဖြည်း ပေါင်းစည်းသွားစေခဲ့သည်။

ဘာသာစကားနှင့် ပညာရေး: ထိုင်းစာသည် ပညာရေးစနစ်၏ တစ်ခုတည်းသော ဘာသာစကားဖြစ်လာပြီး မျိုးဆက်သစ်များအကြား မွန်ဘာသာစကား အသုံးပြုနိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေသည်။

နိုင်ငံသားနှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှု: မြန်မာနိုင်ငံမှ မွန်ဒုက္ခသည်များနှင့် ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများသည် နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ရရှိရန် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး တရားမဝင် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရကာ ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရမှုများ ကြုံတွေ့နေရသည်။

လက်ရှိအခြေအနေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ထိန်းသိမ်းရေး ကြိုးပမ်းမှုများ

ယခုအခါ မွန်လူမျိုးများသည် ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံမရှိဘဲ မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး အမေရိက၊ ဩစတြေးလျနှင့် ကနေဒါကဲ့သို့သော နိုင်ငံများတွင်လည်း အုပ်စုငယ်များအဖြစ် ပျံ့နှံ့နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုသူဦးရေမှာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် ၂ သန်းအောက်သာ ရှိတော့သည့်အတွက် မွန်လူမျိုးအများစုသည် ၎င်းတို့၏ သားသမီးများအား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားကို သင်ကြားပေးရန် ပိုမိုအလေးထားလာကြသည်။ အချို့ဒေသများတွင် မူလတန်းကျောင်းများ၌ မွန်ဘာသာစကားကို ထည့်သွင်းသင်ကြားခြင်းဖြင့် ဘာသာစကား ပြန်လည်ရှင်သန်လာစေရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။

နိဂုံး

မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့သည် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြစ်စေ၊ မရှိဘဲဖြစ်စေ မွန်လူမျိုးများအား လူမျိုးကြီးများအတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းစေရန် ဦးတည်သော မူဝါဒများကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ကြသည်။

လွှမ်းမိုးထားသော အမျိုးသားဘာသာစကားကို ဦးစားပေးသည့် ပညာရေးမူဝါဒများနှင့် ကျယ်ပြန့်သော နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးဖိအားများသည် မွန်ဘာသာစကား အသုံးပြုမှုကို ကျဆင်းစေခဲ့ပြီး မွန်လူမျိုးအများအပြားကို နှစ်နိုင်ငံလုံး၏ ပင်မလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းသို့ စုပ်ယူသွားစေခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ဤဖိအားများကြားမှ မွန်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ ကွဲပြားသောယဉ်ကျေးမှုနှင့် အမှတ်သညာကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းနေကြဆဲ ဖြစ်ပါသည်။

Census of India and Burma 1901 Report

• A Civil Servant in Burma 1913
• Burma. The land and the people by Talbot Kelly R.E.A F.R.G.S
• Wandering in Burma by George W. Bird
• Anthropometric Data ( type Talaing )
• Burma past and present by Lieut.- Gen.Albert Fytche C.S.I
• The Talaing by Robert Holliday
• British Burma and its people by Capt C.J.F.S Fobes
• Burma Through the century
• A short History of Burma
• The Mons
• the story of Burma by Ernest George Harmer
• Burma education report on 01-13-1939
• British Burma Gazetteer 1879
• https://citeseerx.ist.psu.edu/
• The library Congress webpage
• Chula digital collection webpage
• Twai Torano world affair
• Research gate
• Britannica
• minority rights group