၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်လည်းဖြစ်သူ၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးနှင့် ယာယီ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နတ်ထပေါလ် နတ်ပနစ် (General Natthapol Nakpanich) က မလေးရှားနိုင်ငံ၌ ကျင်းပခဲ့သည့် ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား အထူး GBC (အထွေထွေ နယ်နိမိတ်ကော်မတီ) အစည်းအဝေးအပြီး၌ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။

သူက ဆွေးနွေးပွဲများသည် ရင်းနှီးချစ်ကြည်စွာဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်းနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် GBC ဆွေးနွေးပွဲများ၏ တိုးတက်မှုကို မြင်တွေ့ရသည့်အတွက် မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ်က ဝမ်းမြောက်မိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ်က ၎င်းကို ထူးခြားသည့် ခြေလှမ်းတစ်ရပ်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့်ပတ်သက်၍ မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ်က ၎င်းအနေဖြင့် အခြားအာဆီယံခေါင်းဆောင်များနှင့် ဆွေးနွေးခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယားနယ်စပ်ပြဿနာသည် နှစ်နိုင်ငံကြားကိစ္စသာဖြစ်သည်ဟု အားလုံးက သဘောတူညီခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ချဉ်းကပ်ပုံနှင့်လည်း ကိုက်ညီကြောင်း အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။

မလေးရှားနိုင်ငံသည် အာဆီယံ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် နှစ်နိုင်ငံကိုယ်တိုင် ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် ဤကိစ္စကို ညှိနှိုင်းကူညီပေးသွားမည် ဖြစ်သည်။

GBC အစည်းအဝေးအတွင်း ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့က မလေးရှားစစ်သံမှူးနှင့် အခြားအာဆီယံစစ်သံမှူးများကသာ ဦးဆောင်မည့် ယာယီလေ့လာသူအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရန် သဘောတူညီခဲ့သည့်အပေါ် မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ်က ကြိုဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် အမေရိကန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့ ပါဝင်မည်မဟုတ်သော်လည်း ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့၏ တောင်းဆိုချက်အရ ပံ့ပိုးကူညီပေးရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း သိရသည်။ ယနေ့အစည်းအဝေးကို အမေရိကန်နှင့် တရုတ်သံအမတ်ကြီးများကလည်း လေ့လာသူများအဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နတ်ထပေါလ်က GBC အစည်းအဝေးသည် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူခဲ့သည့် ကိစ္စရပ်များအပေါ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

သူက ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့ သန်းခေါင်ယံအချိန်မှစ၍ ထိုင်းဘက်မှ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် လိုက်နာခဲ့ကြောင်း ထပ်မံအတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် ကမ္ဘောဒီးယားဘက်ကမူ ချိုးဖောက်မှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံက အလွန်အမင်း သည်းခံကာ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက်သာ တုံ့ပြန်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် နယ်စပ်အခြေအနေ တည်ငြိမ်နေသော်လည်း ကမ္ဘောဒီးယားသည် နေရာအမျိုးမျိုးတွင် တပ်ဖွဲ့များ ဖြည့်တင်းခြင်းနှင့် မောင်းသူမဲ့လေယာဉ်များ အသုံးပြုခြင်းတို့ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေဆဲဖြစ်ရာ ၎င်းတို့သည် ရန်စသည့် လုပ်ရပ်များဖြစ်ပြီး နားလည်မှုလွဲမှားစေကာ ယုံကြည်မှုပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေသည့် အပြုသဘောမဆောင်သော၊ မှားယွင်းစွာပုံဖျက်ထားသော သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေသည်ဟု ဆိုသည်။

ဤအစည်းအဝေးတွင် ကမ္ဘောဒီးယား၏ မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာဘက်မှ သဘောတူညီထားသည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအပေါ် ရိုးသားမှုကို ပြသခဲ့သည်။

ချိုးဖောက်မှုတစ်စုံတစ်ရာသည် လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်သည့်အဆင့်ရှိ ဝန်ထမ်းများ၏ တစ်ဖက်သတ်လုပ်ဆောင်မှုများ ဖြစ်နိုင်သည်။

အစည်းအဝေးရလဒ်များနှင့် နှစ်နိုင်ငံ သဘောတူညီခဲ့ကြသည့် အချက်များအကျဉ်းချုပ်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်-

ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား (Thailand-Cambodia) တို့က အချက် (၁၃) ချက်ပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်

ထိုင်း (Thailand) နိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား (Cambodia) နိုင်ငံတို့အကြား ကျင်းပခဲ့သော အထွေထွေနယ်နိမိတ်ကော်မတီ (General Border Committee – GBC) ၏ အထူးအစည်းအဝေးသည် ပြီးဆုံးသွားခဲ့ပြီး နိုင်ငံနှစ်ခုလုံးက အချက် (၁၃) ချက်ပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။

အဓိကအချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်-

• တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်စဲခြင်း- လက်နက်အမျိုးအစားအားလုံး အသုံးပြုခြင်းကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ပြီး နေရာဒေသနှင့် အခြေအနေအားလုံးတွင် အရပ်သားများ၊ အရပ်ဘက်ပစ်မှတ်များနှင့် စစ်ဘက်ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်ခြင်းအား အဆုံးသတ်ရန်။
• လက်ရှိတပ်နေရာများတွင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း- ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့မှစ၍ လက်ရှိတပ်များ ဖြန့်ကျက်ထားရှိမှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် တပ်နေရာများသို့ တပ်များရွှေ့ပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ကင်းလှည့်ခြင်းများ မပြုလုပ်ရန်။
• အင်အားဖြည့်တင်းမှု မပြုလုပ်ခြင်း- ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား (Thai-Cambodian) နယ်စပ်တစ်လျှောက်တွင် တပ်အင်အား ထပ်မံဖြည့်တင်းမှုများ မပြုလုပ်ရန်။
• ရန်စသောလုပ်ရပ်များ မပြုလုပ်ခြင်း- တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာစေနိုင်သည့် ရန်စသောလုပ်ရပ်များအားလုံးကို ရှောင်ကြဉ်ရန်။ ၎င်းတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့မှ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အခြေအနေအရ တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏ လေပိုင်နက် သို့မဟုတ် ပိုင်နက်နယ်မြေများအတွင်း စစ်ရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ မပြုလုပ်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် နှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့၏ နယ်နိမိတ်ပြင်ပတွင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ခြင်း မပြုရ။
• အရပ်သားများအား အကာအကွယ်ပေးခြင်း- မည်သည့်အခြေအနေတွင်မဆို အရပ်သားများ သို့မဟုတ် အရပ်ဘက်ပစ်မှတ်များအပေါ် အင်အားအသုံးမပြုရန်။
• ဂျီနီဗာကွန်ဗင်းရှင်း (Geneva Conventions) ကို လိုက်နာခြင်း- ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသူများနှင့် ပတ်သက်၍ ဂျီနီဗာကွန်ဗင်းရှင်း (Geneva Conventions) များကို လိုက်နာရန်။ ဒဏ်ရာရသူများကို အခြားတစ်နိုင်ငံ၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများတွင် ဆေးကုသမှုခံယူရန် လွှဲပြောင်းပေးရေး တောင်းဆိုချက်များကို အဆိုပါအဆောက်အအုံ၏ လက်ခံနိုင်စွမ်းပေါ်မူတည်၍ တစ်ဦးချင်းအလိုက် စဉ်းစားပေးမည်ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်မှ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသော စစ်သားများကို အင်အားအသုံးပြုမှု လုံးဝရပ်စဲပြီးနောက် လွှတ်ပေးပြီး နေရပ်သို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးသည် သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများကို တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှုရှိစွာနှင့် လေးစားစွာကိုင်တွယ်၍ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိနှင့် အမြန်ဆုံးပြန်လည်ရရှိရေးအတွက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးရမည်။
• ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေး- တမင်တကာဖြစ်စေ၊ မတော်တဆဖြစ်စေ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားပါက အရှိန်မမြှင့်တက်စေရန်အတွက် နှစ်နိုင်ငံအကြား ရှိပြီးသား ယန္တရားများမှတစ်ဆင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရေးအဆင့်တွင် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ရမည်။
• ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရေး-

o ဒေသအတွင်းရှိ စစ်ဘက်ယူနစ်များအကြား စဉ်ဆက်မပြတ် ဆက်သွယ်မှု ထိန်းသိမ်းထားရန်။

o ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော GBC အစည်းအဝေးအပြီး နှစ်ပတ်အတွင်း ဒေသဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်ကော်မတီ (Regional Border Committee – RBC) အစည်းအဝေးတစ်ခု ကျင်းပရန် အချိန်စာရင်း သတ်မှတ်ရန်။

o နိုင်ငံနှစ်ခုလုံး၏ ဝန်ကြီးများနှင့် တပ်မတော်ထိပ်တန်းအဆင့်မြင့်အရာရှိများ (supreme commanders) အကြား တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ ထိန်းသိမ်းထားရန်။

• သတင်းအမှားများ တိုက်ဖျက်ရေး- သတင်းအမှားများ သို့မဟုတ် သတင်းတုများကို ဖြန့်ဝေခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန်။

အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး ယန္တရား

• ယခင်သဘောတူညီချက်များအား အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း- နှစ်ဖက်စလုံးသည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် မလေးရှား (Malaysia) နိုင်ငံမှ ဦးဆောင်သော အာဆီယံ (ASEAN) အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ချထားရေးတို့ ပါဝင်သည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့ ဆွေးနွေးပွဲများမှ သဘောတူညီချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရမည်။
• အာဆီယံ (ASEAN) စောင့်ကြည့်လေ့လာသူများ- ဒေသတစ်ခုချင်းစီရှိ RBC များသည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်မည်ဖြစ်ပြီး၊ (မလေးရှား (Malaysia) ဦးဆောင်သော) အာဆီယံ (ASEAN) စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့က စောင့်ကြည့်သူများအဖြစ် ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်သည်။ RBC များသည် ပုံမှန်တွေ့ဆုံပြီး ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ ကွပ်ကဲမှုကွင်းဆက်များမှတစ်ဆင့် GBC သို့ အစီရင်ခံရမည်။
• ကြားဖြတ်စောင့်ကြည့်လေ့လာသူများ- မလေးရှား (Malaysia) ဦးဆောင်သော အမြဲတမ်း အာဆီယံ (ASEAN) စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းနေစဉ်အတွင်း ကြားဖြတ်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး ယန္တရားတစ်ခုကို အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် ထိုင်း (Thailand) နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား (Cambodia) နိုင်ငံတို့တွင် အခြေစိုက်သည့် အာဆီယံ (ASEAN) အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ စစ်သံမှူးများ ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။

အနာဂတ် GBC အစည်းအဝေးများ

• အချိန်စာရင်း သတ်မှတ်ခြင်း- ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့အပြီး တစ်လအကြာတွင် GBC အစည်းအဝေးတစ်ရပ် ကျင်းပမည် (နေရာကို နောက်ပိုင်းတွင် သတ်မှတ်မည်) သို့မဟုတ် အမြဲတမ်း အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် ညှိနှိုင်းရန် အထူး GBC အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို ခေါ်ယူကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။

(ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်သည့်အတိုင်း ဘာသာမှ ပြန်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။)

Crd- Khaosod English