မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးမြို့နယ် ပင်လယ်ပြင်ရှိ ငါးဖမ်းကျားဖောင်တစ်ခုပေါ်တွင် သက်ကြီးရွယ်အိုတစ်ဦးကို လူမဆန်စွာ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်နေသည့် ဗီဒီယိုဖိုင်တစ်ခုသည် မကြာသေးမီက လူမှုကွန်ရက်ပေါ်တွင် ပြန်လည်ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။
ဤဖြစ်စဉ်သည် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်များအတွင်း မဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည့် ကျားဖောင်လောက၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ လူကုန်ကူးမှု၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများနှင့် တရားဥပဒေမဲ့မှုတို့ကို ပြန်လည်မီးမောင်းထိုးပြလိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။
ယခုရက်ပိုင်းအတွင်း ပျံ့နှံ့လာသော ဗီဒီယိုဖိုင်တွင် သက်ကြီးပိုင်းအမျိုးသားတစ်ဦးအား ကြိုးဖြင့်တုပ်ကာ ရက်စက်စွာ ရိုက်နှက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။
အဆိုပါ ရိုက်နှက်သူမှာ ကျားဖောင်ဦးစီးဟု ဆိုကြသည့် စိုးပိုင် ဆိုသူဖြစ်ပြီး ကျားဖောင်ပိုင်ရှင်မှာ ထွန်းနိုင်၊ ၎င်းတို့၏ သူဌေးမှာ သိန်းလွင်တို့ ဖြစ်ကြောင်း ဒေသခံများထံမှ သိရသည်။
“အမျိုးသားကြီးကို နှိပ်စက်တာက ဖောင်ဦးစီး စိုးပိုင်ပါ။ ကျားဖောင်ပိုင်ရှင်က ကိုထွန်းနိုင်၊ သူက ဖျာပုံဘက်ကနေ ဒီဘက် ဇီးဖြူသောင်ရွာမှာ အလုပ်လာလုပ်တာ။ သူတို့သူဌေးက ကိုသိန်းလွင်၊ သူက ဇီးဖြူသောင်ရွာ တံတားအနီးမှာ နေပါတယ်” ဟု ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။
ရိုက်နှက်ခံရပြီးနောက် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ဆိုးရွားလာသည့် အဆိုပါအမျိုးသားကြီးကို ဖောင်ပိုင်ရှင် ထွန်းနိုင်က သူ့ကိုခေါ်ဆောင်လာသည့် ပွဲစားထံ ပြန်အပ်ခဲ့သော်လည်း ပွဲစားက လက်မခံခဲ့ပေ။
ထို့နောက် ဇီးဖြူသောင်ကျေးရွာတွင် သုံးရက်ခန့်ထားပြီး ရန်ကုန်သို့ ကားဖြင့်ပြန်ပို့လိုက်ပြီဟု ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း ယနေ့အချိန်အထိ အဆိုပါအမျိုးသားကြီးမှာ အဆက်အသွယ်ပြတ်တောက် ပျောက်ဆုံးနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
“ပင်လယ်မှာ အလုပ်မလုပ်နိုင်တော့ဘူးဆိုပြီး ကမ်းပြန်ပို့တော့ ပွဲစားက ကျန်းမာရေးမကောင်းလို့ လက်မခံဘူး။ အဲဒါနဲ့ သူတို့က ရွာမှာခဏထားပြီး ရန်ကုန်ကားပေါ်တင်ပေးလိုက်တယ်လို့ ပြောတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီဦးလေးကြီး သေလားရှင်လား ဘယ်သူမှမသိတော့ဘူး” ဟု ဒေသခံတစ်ဦးက ဆက်လက်ရှင်းပြသည်။
ရေးမြို့နယ်၊ ဇီးဖြူသောင်ကျေးရွာတစ်ဝိုက်တွင် ကျားဖောင်ပေါင်း ၁၀၀၀ နီးပါးရှိပြီး လုပ်သားလိုအပ်ချက်မှာ တစ်နှစ်လျှင် လူဦးရေ ၄၀၀၀ ခန့်အထိ ရှိနေသည်။ ထို့ကြောင့် ပွဲစားများကတစ်ဆင့် မြန်မာပြည်အနှံ့အပြားမှ လုပ်သားများကို ခေါ်ယူလေ့ရှိသည်။
“ကျားဖောင်အလုပ်က ပင်လယ်ထဲမှာ ၆ လကနေ ၉ လလောက်အထိ နေရတယ်။ လစာက တစ်သိန်းကျော်လောက်ပဲရတယ်။ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းတယ်။ ဖြစ်သလိုကျွေးတယ်။ ကျန်းမာရေးအတွက် ဘာအာမခံချက်မှမရှိဘူး။ မလုပ်နိုင်ရင် ရိုက်သတ်ပြီး ရေထဲပစ်ချတယ်။ ဇီးဖြူသောင်ကမ်းခြေမှာ လူသေအလောင်းတွေ ခဏခဏတွေ့ရတယ်။ ရွာသားတိုင်း ဒီကိစ္စကို သိပါတယ်” ဟု ဒေသခံတစ်ဦးက ဆိုသည်။
ကျားဖောင်လုပ်ငန်းရှင်များသည် ဇီးဖြူသောင်ကျေးရွာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအား လစဉ်ငွေကြေးပေးကာ ကျားဖောင်ပေါ်မှ လူသတ်မှု၊ နှိပ်စက်မှုများကို ဖုံးကွယ်နေကြောင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားပြီး ကျေးရွာအတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးကာ မူးယစ်ဆေးဝါးရောင်းဝယ်မှုများကိုပင် ခွင့်ပြုထားသည်ဟု ဒေသခံများက ပြောဆိုနေကြသည်။
“ကျားဖောင်မှာ လူသေရင် အုပ်ကြီးနဲ့ညှိ၊ နာရေးအဖွဲ့နဲ့ညှိပြီး အလောင်းကို မီးရှို့ဖျောက်ဖျက်တယ်။ ပွဲစားကို ငွေသုံးလေးသိန်းပေးပြီး မိသားစုနဲ့ ကျေအေးခိုင်းတယ်။ ဒီလိုဖြစ်နေတာ အခုမှမဟုတ်ဘူး။ စစ်အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းကပဲ။ အခုပိုဆိုးလာတာ” ဟု ဖြစ်စဉ်များကို သိရှိသူတစ်ဦးက ပြောသည်။
ယခုဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က ကျားဖောင်လောက၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ အခြေအနေများကို ပြန်လည်သတိရစေသည်။ ထိုစဉ်က NLD အစိုးရလက်ထက်တွင်လည်း မွန်ပြည်နယ်ရေပိုင်နက်အတွင်း ဧရာဝတီတိုင်းမှ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသည့် တရားမဝင်ကျားဖောင်များ ပြဿနာကို ကိုင်တွယ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလက ပြုလုပ်ခဲ့သော ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးမှုများအရ ငါးဖမ်းကွက် ၃ ကွက်မှာပင် ကျားဖောင် ၁၂၀၀ ကျော်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းမှ လိုင်စင်မဲ့ အင်္ဂလန်ကျားဖောင် ၁၀၀၀ ကျော်ကို တွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း ထိုစဉ်က ပြည်နယ်အစိုးရက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော်တွင်လည်း ချောင်းဆုံမြို့နယ်မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စား လှယ် ဒေါက်တာအောင်နိုင်ဦးက “ဒါကြီးက အုံနဲ့ကျင်းနဲ့ ဖြစ်နေတဲ့ကိစ္စကို အစိုးရအဖွဲ့က action တစ်ခုတော့ လုပ်ဖို့လိုတယ်” ဟု ထောက်ပြခဲ့ဖူးသည်။
သို့သော် ထိုအချိန်ကပင် အစိုးရ၊ လွှတ်တော်၊ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများက ကျားဖောင်လုပ်ငန်းများမှ လူကုန်ကူးမှုနှင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အမြစ်ပြတ် နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိသည်မှာ လက်တွေ့ဖြစ်သည်။
အရပ်သားအစိုးရလက်ထက်တွင်ပင် ထိရောက်စွာ မကိုင်တွယ်နိုင်ခဲ့သော ဤပြဿနာသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု အားနည်းပြီး လက်နက်ကိုင်များ ထင်တိုင်းကြဲနေသည့် လက်ရှိ စစ်အာဏာသိမ်းကာလတွင် မည်မျှအထိ ဆိုးရွားနေမည်ကို မတွေးရဲစရာပင်။
ပင်လယ်ပြင်ကျယ်ကြီးထဲတွင် အာဏာပိုင်များ၏ အကာအကွယ်ပေးမှုဖြင့် ကျူးလွန်နေသည့် ရာဇဝတ်မှုများသည် ပိုမိုကြီးထွားလာနိုင်ပြီး ကျားဖောင်လုပ်သားများ၏ ဘဝမှာလည်း ပို၍ အန္တရာယ်များလာနေသည်။
ယခု ပျံ့နှံ့လာသော ဗီဒီယိုသည် ပင်လယ်ပြင်၏ လူမသိသော ငရဲခန်းများထဲမှ အပိုင်းအစတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်နေပေသည်။
