မကြာသေးမီက စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း (EAOs) များနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရန် ထပ်မံကမ်းလှမ်းလိုက်ခြင်းသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်းတွင် မေးခွန်းများစွာကို မွေးထုတ်လိုက်သည်။

ဤကမ်းလှမ်းမှုသည် စစ်မှန်သော ငြိမ်းချမ်းရေးဆီသို့ ဦးတည်နေပါသလား သို့တည်းမဟုတ် လွန်ခဲ့သော အနှစ် ၃၀ ကျော်က အသုံးပြုခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးဗျူဟာဟောင်းတစ်ခုကို ပြန်လည်အသက်သွင်းဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုလားဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများက သုံးသပ်လျက်ရှိသည်။

စစ်ကောင်စီအနေဖြင့် EAOs များနှင့် ဆွေးနွေးနိုင်ခြေရှိသော်လည်း၊ တော်လှန်ရေး၏ အဓိကနိုင်ငံရေးအင်အားစုဖြစ်သော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့် ဆွေးနွေးရန်မှာမူ လုံးဝနီးပါး မဖြစ်နိုင်ဟူသော အချက်က ဤငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်၏ အနာဂတ်ကို လှုပ်ခတ်နေစေသည်။

သမိုင်းနောက်ခံ – ၁၉၉၀ ခုနှစ်များဆီက အတုအယောင်ငြိမ်းချမ်းရေး

ယခုအခြေအနေကို နားလည်ရန်အတွက် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များဆီသို့ ပြန်ကြည့်ရန်လိုအပ်သည်။

ထိုစဉ်က နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ) စစ်အစိုးရသည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းကြီး ၁၇ ဖွဲ့နှင့် အဖွဲ့ငယ်များစွာကို “တရားဥပဒေဘောင်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရေး” ခေါင်းစဉ်ဖြင့် တစ်ဖွဲ့ချင်းစီ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။

ဤလုပ်ရပ်၏ အဓိကရည်မှန်းချက်မှာ နိုင်ငံရေးပြဿနာများကို အရင်းစစ်စစ် ဖြေရှင်းရန်မဟုတ်ဘဲ၊ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်မှုများကို ယာယီအားဖြင့် ထိန်းချုပ်ကာ စစ်အစိုးရ၏ အဓိကရည်မှန်းချက်ဖြစ်သော ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတားအဆီးမရှိ ရေးဆွဲအတည်ပြုနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။

ထိုစဉ်ကလည်း ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ယခု NUG ကဲ့သို့ ပြည်ပအခြေစိုက် ပြိုင်ဘက်အစိုးရဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ (NCGUB) နှင့် ၎င်း၏လက်အောက်ခံ ကျောင်းသားတပ်မတော် (ABSDF) တို့ကို နဝတစစ်အစိုးရက ရန်သူအဖြစ်သာ သတ်မှတ်ပြီး ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲဝိုင်းမှ လုံးဝဖယ်ထုတ်ထားခဲ့သည်။

ရလဒ်အနေဖြင့် တိုင်းရင်းသားဒေသအချို့တွင် တိုက်ပွဲများ ယာယီရပ်စဲသွားသော်လည်း၊ နိုင်ငံရေးအရ အဓိကကျသော ဒီမိုကရေစီအင်အားစုများကို ချန်လှပ်ထားခဲ့သဖြင့် ရရှိလာသောငြိမ်းချမ်းရေးမှာ “အတုအယောင်ငြိမ်းချမ်းရေး” သာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခ၏ အမြုတေကို မဖြေရှင်းနိုင်ဘဲ ယနေ့အထိ သက်ဆိုးရှည်စေခဲ့သည်။

လက်ရှိအခြေအနေ – EAOs နှင့် NUG အပေါ် စစ်ကောင်စီ၏ သဘောထားကွာခြားမှု

ယခု စစ်ကောင်စီ၏ ကမ်းလှမ်းမှုသည် ထိုသမိုင်းအဖြစ်အပျက်ကို ပြန်လည်ထင်ဟပ်နေသည်။ နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများ၏အမြင်တွင် စစ်ကောင်စီသည် EAOs များနှင့် ဆွေးနွေးရန် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော်လည်း NUG နှင့်မူ အခြေခံမူအရပင် ဆွေးနွေးရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။

EAOs နှင့် ဆွေးနွေးနိုင်ခြေ: တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အများစု၏ အဓိကတောင်းဆိုချက်မှာ ဖက်ဒရယ်စနစ်နှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ဖြစ်သည်။

၎င်းတို့တွင် သတ်မှတ်နယ်မြေ၊ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားနှင့် တပ်ဖွဲ့များ ရှင်းလင်းစွာရှိသည်။ ထို့ကြောင့် နယ်မြေသတ်မှတ်မှု၊ အာဏာခွဲဝေမှုတို့ကို အခြေခံ၍ စစ်ကောင်စီအနေဖြင့် အပေးအယူလုပ်ကာ နိုင်ငံရေးအရ ညှိနှိုင်းရန် လမ်းစရှိသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။

EAOs များသည် ၎င်းတို့၏ နယ်မြေများတွင် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီကို လိုလားပြီး၊ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး၏ ဒီမိုကရေစီအရေးထက် ၎င်းတို့၏ အမျိုးသားအခွင့်အရေးကို ဦးစားပေးလေ့ရှိသည်ဟူသော အချက်ကလည်း စစ်ကောင်စီအတွက် ညှိနှိုင်းရန် အားသာချက်တစ်ခု ဖြစ်နေသည်။

NUG နှင့် ဆွေးနွေးရန်မဖြစ်နိုင်မှု: NUG ၏ တည်ရှိမှုနှင့် တောင်းဆိုချက်များသည် စစ်ကောင်စီ၏ တည်ရှိမှုကို တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်နေသည်။

NUG သည် တိုင်းပြည်၏ သီးခြားနယ်မြေတစ်ခုကို တောင်းဆိုနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ နိုင်ငံတော်အာဏာကို စီမံခန့်ခွဲမည့် ပုံစံတစ်ခုလုံးကို ပြောင်းလဲရန် တောင်းဆိုနေခြင်းဖြစ်သည်။

သူတို့၏ အဓိကတောင်းဆိုချက်များဖြစ်သော (၁) စစ်တပ်နိုင်ငံရေးမှ အပြီးတိုင်ထွက်ခွာရေး၊ (၂) ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဖျက်သိမ်းရေးတို့မှာ စစ်တပ်၏ အခြေခံအကျဆုံး အကျိုးစီးပွားနှင့် မူဝါဒများကို တိုက်ရိုက်ဆန့်ကျင်နေသည်။ ဤအချက်များကြောင့် NUG နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးသည် စစ်ကောင်စီအတွက် လက်ခံနိုင်စရာမရှိသော အခြေအနေဖြစ်နေသည်။

မြန်မာ့နိုင်ငံရေး သုံးပွင့်ဆိုင် ချိန်ခွင်လျှာနှင့် အနာဂတ်အရေး

မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အဓိကအင်အားစု သုံးခုဖြစ်သော (၁) တပ်မတော် (စစ်အုပ်စု)၊ (၂) ဒီမိုကရေစီအင်အားစု (NLD/NUG) နှင့် (၃) တိုင်းရင်းသားအင်အားစု (EAOs နှင့် တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးပါတီများ) တို့၏ သုံးပွင့်ဆိုင်ဆက်ဆံရေးပေါ်တွင် တည်မှီနေခဲ့သည်။

ဤသုံးဖွဲ့ထဲမှ နှစ်ဖွဲ့ ပူးပေါင်းအားကောင်းသွားတိုင်း ကျန်တစ်ဖွဲ့မှာ အင်အားချည့်နဲ့ကာ စည်းဝိုင်းအပြင်သို့ ရောက်သွားလေ့ရှိသည်။

-၂၀၁၀ မတိုင်မီ: တပ်မတော်နှင့် EAOs အချို့ အပစ်ရပ်ကာ အဆင်ပြေနေချိန်တွင် NCGUB ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီအင်အားစုများ အားနည်းသွားခဲ့သည်။

-၂၀၁၅ နောက်ပိုင်း: NLD အစိုးရနှင့် တပ်မတော်တို့ “We Stand With You” ဟုဆိုကာ ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ခဲ့ချိန်တွင် တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် EAOs များအပေါ် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ ဖိအားပေးမှုများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။

ယခုအခါ စစ်ကောင်စီသည် ဤသုံးပွင့်ဆိုင်ဗျူဟာကိုပင် ပြန်လည်အသုံးချကာ NUG နှင့် PDF တို့ကို အဓိကရန်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး EAOs များကို မိမိတို့ဘက်သို့ဆွဲသွင်း၍ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများကို အနိုင်ယူရန် ကြိုးပမ်းနေခြင်းဖြစ်သည်။

ဤနည်းလမ်းသည် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ပြိုကွဲစေနိုင်ပြီး စစ်ကောင်စီအတွက် အသက်ရှူပေါက်တစ်ခု ရရှိစေနိုင်သည်။

သို့သော်၊ စစ်မှန်သော ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်လိုပါက လက်နက်ကိုင်တော်လှန်နေသည့် အင်အားစုအားလုံးကို ချန်လှပ်မထားဘဲ စားပွဲဝိုင်းပေါ်သို့ ဖိတ်ခေါ်ရန် လိုအပ်သည်။

အထူးသဖြင့် ပြည်သူလူထု၏ နိုင်ငံရေးဆန္ဒကို ကိုယ်စားပြုသော NUG ကဲ့သို့ အဖွဲ့အစည်းကို ဖယ်ထုတ်ထားသမျှ မည်သည့်ငြိမ်းချမ်းရေးမဆို အနှစ်သာရမရှိသော၊ ရေရှည်မတည်တံ့နိုင်သော “အတုအယောင်ငြိမ်းချမ်းရေး” သာ ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။

ထိုသို့သော ငြိမ်းချမ်းရေးသည် တိုင်းပြည်ကို တည်ငြိမ်မှုအစစ်အမှန် မပေးနိုင်ဘဲ လက်ရှိပဋိပက္ခများကို အချိန်တစ်ခုအထိ ဆွဲဆန့်ထားသကဲ့သို့သာ ဖြစ်ပြီး နောက်ထပ်ပဋိပက္ခသစ်များအတွက် မျိုးစေ့ချပေးရာ ရောက်ပေလိမ့်မည်။

အချုပ်အားဖြင့်ဆိုသော်၊ စစ်ကောင်စီ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးကမ်းလှမ်းမှုသည် နိုင်ငံရေးပြဿနာများကို အရင်းခံကျကျ ဖြေရှင်းလိုစိတ်ထက် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးအကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် EAOs များကို အသုံးချလိုသော ဗျူဟာမြောက် ခြေလှမ်းတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ရမည်ဖြစ်သည်။

အကယ်၍ EAOs အချို့က ဤကမ်းလှမ်းမှုကို လက်ခံပြီး စစ်ကောင်စီနှင့် သီးခြားစီ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်သွားပါက၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွန်ခဲ့သော အနှစ် ၃၀ က နဝတခေတ်၏ “အတုအယောင်ငြိမ်းချမ်းရေး” ဓါတ်ပြားဟောင်းကြီးကို ပြန်လည်နားထောင်ရမည့် အခြေအနေဆိုးသို့ ဆိုက်ရောက်သွားနိုင်ကြောင်း သတိပြုသုံးသပ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

တိုင်းပြည်၏ အနာဂတ်အတွက် စစ်မှန်သောဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရန်မှာ သက်ဆိုင်သူအားလုံးပါဝင်သော ဘက်စုံ၊ အလွှာစုံ နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲမှတစ်ဆင့်သာ ဖြစ်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း တင်ပြလိုက်ရပါသည်။