မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင်မော်တော်ကားတစ်စီး ပိုင်ဆိုင်ရေးသည် အခြေခံလိုအပ်ချက်တစ်ခုထက် ဇိမ်ခံပစ္စည်းတစ်ခုသဖွယ် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ဖြစ်ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းအရင်းမှာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများစုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အဆမတန် မြင့်မားနေသော မော်တော်ကားစျေးနှုန်းများကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဤအခြေအနေသည် အစိုးရ၏ မော်တော်ကားတင်သွင်းမှုအပေါ် ကောက်ခံနေသော အခွန်မူဝါဒများ၊ စျေးကွက်ထိန်းချုပ်မှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည်။
ဤဆောင်းပါးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လိုင်စင်ရှိကားနှင့် လိုင်စင်မဲ့ကား စျေးနှုန်းကွာခြားပုံ၊ အစိုးရ၏ အခွန်ကောက်ခံမှုကြောင့် ကားစျေးနှုန်းကြီးမြင့်နေရပုံ၊ အိမ်နီးချင်းထိုင်းနိုင်ငံနှင့် စျေးနှုန်းကွာဟပုံနှင့် ယင်းတို့၏ အကျိုးဆက်အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာသော လိုင်စင်မဲ့၊ ပုံတူ နှင့် လိုင်စင်ပွား ကားများအကြောင်းကို အထောက်အထားများဖြင့် ချိတ်ဆက်တင်ပြသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။
၁။ လိုင်စင်ရှိကားနှင့် လိုင်စင်မဲ့ကား (Without) စျေးနှုန်းကွာဟမှု
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကားစျေးကွက်တွင် အဓိကကျသော ကွာဟချက်မှာ တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ထားသော (လိုင်စင်ရှိ) ကားများနှင့် တရားမဝင် နယ်စပ်မှ ခိုးသွင်းလာသော (လိုင်စင်မဲ့/Without) ကားများ၏ စျေးနှုန်းဖြစ်သည်။ ဤကွာဟမှုမှာ သိန်းဆယ်ဂဏန်းမျှသာမကဘဲ သိန်းရာနှင့်ချီ၍ ကွာဟလေ့ရှိသည်။
အထောက်အထား ဥပမာများ:
- Toyota Alphard/Vellfire: 2018 မော်ဒယ် Toyota Alphard တစ်စီး၏ တရားဝင်လိုင်စင်ဖြင့် စျေးကွက်ပေါက်စျေးမှာ မြန်မာကျပ်ငွေ သိန်း ၃၅၀၀ မှ ၄၅၀၀ ဝန်းကျင်အထိ ရှိနေချိန်တွင်၊ အဆိုပါ မော်ဒယ်နှင့် နှစ်တူ လိုင်စင်မဲ့ (Without) ကားတစ်စီး၏ စျေးနှုန်းမှာ ကျပ်သိန်း ၈၀၀ မှ ၁၂၀၀ ကြားသာ ရှိသည်။ ဤသည်မှာ တရားဝင်အခွန်ဆောင်ထားခြင်းနှင့် မဆောင်ထားခြင်းကြား စျေးနှုန်းကွာဟမှု ၃ ဆမှ ၄ ဆ အထိ ရှိနေသည်ကို ပြသနေသည်။
- Toyota Land Cruiser: Land Cruiser Prado (TX/TXL) 2019-2020 မော်ဒယ် လိုင်စင်ကားတစ်စီးသည် ကျပ်သိန်း ၄၀၀၀ ကျော် ပေါက်စျေးရှိသော်လည်း Without ကားစျေးကွက်တွင် ကျပ်သိန်း ၁၀၀၀ ဝန်းကျင် ဖြင့် အရောင်းအဝယ် ဖြစ်နေသည်။
ဤသို့ ကြီးမားသော စျေးနှုန်းကွာဟမှုကြောင့် သာမန်ပြည်သူများအနေဖြင့် လိုင်စင်ကားဝယ်ယူရန် လက်လှမ်းမမီနိုင်တော့ဘဲ၊ စွန့်စား၍ လိုင်စင်မဲ့ကားများကို ဝယ်ယူသုံးစွဲလာကြသည်။
လိုင်စင်မဲ့ကားများသည် နိုင်ငံတော်က သတ်မှတ်ထားသည့်နေရာများမှအပ ကျန်နေရာများတွင် ဖမ်းဆီးခံရနိုင်ခြေ မြင့်မားသော်လည်း၊ စျေးနှုန်းသက်သာမှုက အဓိကဆွဲဆောင်မှု ဖြစ်နေသည်။
၂။ အစိုးရ၏ အခွန်မူဝါဒနှင့် ကားစျေးနှုန်းကြီးမြင့်မှု
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကားစျေးနှုန်းများ အဆမတန်ကြီးမြင့်နေရခြင်း၏ အဓိကတရားခံမှာ မော်တော်ကားတင်သွင်းမှုအပေါ် ကောက်ခံနေသည့် အလွန်အမင်းမြင့်မားသော အခွန်နှုန်းထားများဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် မော်တော်ကားတစ်စီး တင်သွင်းရာတွင် အခွန်အဆင့်ဆင့်ကို စုပေါင်းကောက်ခံလေ့ရှိသည်။
အဓိကကောက်ခံသော အခွန်အမျိုးအစားများ:
- အကောက်ခွန် (Customs Duty): ကား၏ CIF (Cost, Insurance, Freight) တန်ဖိုးအပေါ် မော်ဒယ်လ်နှစ်၊ အင်ဂျင်ပါဝါပေါ်မူတည်၍ % ဖြင့် ကောက်ခံသည်။
- အထူးကုန်စည်ခွန် (Special Commodity Tax): အင်ဂျင်ပါဝါ (CC) မြင့်မားသော ကားများအပေါ် အခွန်ထပ်ဆင့်ကောက်ခံခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် စျေးအကြီးဆုံး အခွန်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဥပမာ- 2000 CC အထက်ကားများကို CIF တန်ဖိုး၏ ၅၀% အထိ ကောက်ခံလေ့ရှိသည်။
- ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် (Commercial Tax): အထက်ပါ အခွန်များအားလုံးပေါင်းပြီးနောက် ထွက်ပေါ်လာသော တန်ဖိုးအပေါ် ထပ်မံ၍ ကောက်ခံသော အခွန်ဖြစ်သည်။
အထောက်အထားနှင့် ရှင်းလင်းချက်:
ကားတစ်စီး၏ မူလတန်ဖိုး (CIF) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၀,၀၀၀ (ခန့်မှန်း) ရှိသည်ဆိုပါစို့။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ တင်သွင်းရာတွင် အခွန်များပေါင်းလိုက်သောအခါ မူလတန်ဖိုး၏ ၁၂၀% မှ ၁၈၀% အထိ အခွန်အဖြစ် ပေးဆောင်ရလေ့ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဒေါ်လာ ၂၀,၀၀၀ တန် ကားတစ်စီးသည် အခွန်များပေါင်းပြီးချိန်တွင် ဒေါ်လာ ၄၄,၀၀၀ မှ ၅၆,၀၀၀ အထိ ဖြစ်သွားနိုင်သည်။
၎င်းကို မြန်မာကျပ်ငွေဖြင့် တွက်ချက်ပြီး ကားတစ်စီး၏ အမြတ်၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ခများ ထပ်ပေါင်းလိုက်သောအခါ စားသုံးသူလက်ထဲရောက်သည့် စျေးသည် မူလတန်ဖိုး၏ ၃ ဆ မှ ၅ ဆ အထိ မြင့်တက်သွားလေ့ရှိသည်။
စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ မော်တော်ယာဉ်တင်သွင်းခွင့်ဆိုင်ရာ မူဝါဒများသည်လည်း မကြာခဏ ပြောင်းလဲလေ့ရှိပြီး၊ မော်ဒယ်လ်နိမ့်ကားများ တင်သွင်းခွင့်ကို ကန့်သတ်ခြင်း၊ SKD (Semi-Knocked Down) စနစ်ဖြင့် ပြည်တွင်းတွင် တပ်ဆင်သောကားများကို အားပေးသည်ဟုဆိုသော်လည်း၊ တင်သွင်းသည့် အစိတ်အပိုင်းများအပေါ် အခွန်အများအပြား ကောက်ခံနေဆဲဖြစ်သောကြောင့် ပြည်တွင်းထုတ်ကားများပင် စျေးနှုန်းကျဆင်းမလာပေ။
ဤအခြေအနေသည် “မတရားအခွန်ကောက်ခံမှု” ဟု ဝေဖန်ခံနေရပြီး စျေးကွက်ကို လက်တစ်ဆုပ်စာ လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများကသာ ချယ်လှယ်နိုင်စေရန် လမ်းဖွင့်ပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။
၃။ အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ကားစျေးနှုန်း နှိုင်းယှဉ်ချက်
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေပြီး ကားထုတ်လုပ်မှု အချက်အချာကျသော ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကားစျေးနှုန်း မည်မျှ အဓိပ္ပာယ်မဲ့စွာ ကြီးမြင့်နေသည်ကို ထင်ရှားစွာတွေ့မြင်နိုင်သည်။
အထောက်အထား နှိုင်းယှဉ်ချက် (ခန့်မှန်းစျေးနှုန်းများ):
-Honda Civic (New) ၉၅၀,၀၀၀ – ၁,၂၅၀,၀၀၀ ဘတ်(ထိုင်းပေါက်စျေး) သိန်း ၉၅၀ – ၁၂၅၀ (လိုင်စင်မဲ့) သိန်း ၃၀၀၀ – ၄၀၀၀ (လိုင်စင်ကား)
-Toyota Fortuner ၁,၄၀၀,၀၀၀ – ၁,၈၀၀,၀၀၀ ဘတ် (ထိုင်းပေါက်စျေး) သိန်း ၁၄၀၀ – ၁၈၀၀(လိုင်စင်မဲ့) သိန်း ၄၅၀၀ – ၅၅၀၀(လိုင်စင်ကား)
(မှတ်ချက်- ငွေလဲနှုန်းသည် အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲနိုင်သော်လည်း ယေဘုယျကွာဟမှုကို ပြသရန်ဖြစ်သည်။)
အထက်ပါဇယားအရ တူညီသောကားတစ်စီးသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိုင်းနိုင်ငံထက် အနည်းဆုံး ၂ ဆခွဲမှ ၃ ဆအထိ စျေးပိုများနေသည်ကို တွေ့ရသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကားထုတ်လုပ်သည့်နိုင်ငံ (Detroit of Asia) ဖြစ်၍ စျေးသက်သာသည်မှာမှန်သော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တင်သွင်းခွန်များကြောင့် ကွာဟမှုမှာ အလွန်အမင်း ကြီးမားနေသည်။ ဤအချက်ကပင် နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် တရားမဝင်ကားများ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာစေရန် တွန်းအားပေးနေသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။
၄။ အကျိုးဆက်များ- လိုင်စင်မဲ့၊ ပုံတူ နှင့် လိုင်စင်ပွားကားများ
အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော အကြောင်းတရားများကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လမ်းများပေါ်တွင် တရားမဝင်ယာဉ်များ ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
- လိုင်စင်မဲ့ (Without) ကားများ: ၎င်းတို့သည် အများဆုံးဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် နယ်မြို့များ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာဒေသများနှင့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် ပေါ်ပေါ်တင်တင် သုံးစွဲနေကြသည်။ စျေးနှုန်းအလွန်သက်သာခြင်းက အဓိက ဆွဲဆောင်မှုဖြစ်သည်။
- ပုံတူကားများ (Clone Cars): ဤသည်မှာ ပိုမိုအဆင့်မြင့်သော လိမ်လည်မှုဖြစ်သည်။ တရားဝင်လိုင်စင်ရှိသော်လည်း မတော်တဆမှုကြောင့် ပျက်စီးသွားသော သို့မဟုတ် အလွန်ဟောင်းနွမ်းနေသော ကားတစ်စီး၏ ကိုယ်ထည်နံပါတ် (Chassis Number) နှင့် စက်နံပါတ် (Engine Number) တို့ကို ခြစ်ထုတ်၍၊ တရားမဝင်တင်သွင်းလာသော မော်ဒယ်တူ နှစ်မြင့်ကားတစ်စီးပေါ်တွင် အစားထိုးတပ်ဆင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ စစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်လျှင်ပင် အပေါ်ယံအားဖြင့် တရားဝင်ကားတစ်စီးကဲ့သို့ ဖြစ်နေသောကြောင့် သာမန်စစ်ဆေးရေးဂိတ်များတွင် အလွယ်တကူ ဖြတ်ကျော်နိုင်သည်။ ၎င်းကို “ဘော်ဒီချိန်း” ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
- လိုင်စင်ပွား (License Duplication): ဤနည်းလမ်းမှာ တရားဝင်လိုင်စင်နံပါတ်ပြားတစ်ခုကို ပုံတူကူးချ၍ တရားမဝင်တင်သွင်းလာသော အမျိုးအစား၊ အရောင်တူ ကားတစ်စီးတွင် တပ်ဆင်အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ- ရန်ကုန်တွင်ရှိသော Honda Fit (အနက်ရောင်) ကားတစ်စီး၏ လိုင်စင်နံပါတ်ကို မန္တလေးတွင်ရှိသော Without Honda Fit (အနက်ရောင်) တွင် တပ်ဆင်အသုံးပြုခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ယာဉ်ပိုင်ရှင်နှစ်ဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြပြီး မြို့တစ်မြို့စီတွင် ခွဲသုံးခြင်းဖြင့် အဖမ်းအဆီးရှောင်တိမ်းကြသည်။
ဤအခြေအနေများ၏ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများမှာ:
- နိုင်ငံတော် ဘဏ္ဍာငွေနစ်နာမှု: တရားဝင်အခွန်ငွေများ မရရှိတော့ပေ။
- တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အားနည်းမှု: ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပါက တရားခံကို ခြေရာခံရန် ခက်ခဲခြင်း၊ အာမခံမရှိခြင်း၊ ရာဇဝတ်မှုများတွင် အသုံးပြုပါက ဖော်ထုတ်ရန် ခက်ခဲခြင်း။
- လူမှုဘဝ မညီမျှမှု: တရားဝင်အခွန်ဆောင်၍ ကားဝယ်စီးသူများအတွက် နစ်နာမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
နိဂုံးချုပ်၍ဆိုရသော် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မော်တော်ကားစျေးနှုန်းများ ကြီးမြင့်နေမှုသည် သဘာဝစျေးကွက် ယန္တရားကြောင့်မဟုတ်ဘဲ၊ အစိုးရ၏ အလွန်အမင်းတင်းကျပ်ပြီး မြင့်မားသော အခွန်မူဝါဒများကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။
ဤမူဝါဒများသည် ပြည်သူလူထုအတွက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်စေရုံသာမက၊ နိုင်ငံအတွင်း တရားမဝင် လိုင်စင်မဲ့၊ ပုံတူ၊ လိုင်စင်ပွား ကားများ ပြန့်ပွားလာစေရန် တွန်းအားပေးနေသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။
ဤစိန်ခေါ်မှုများကို မဖြေရှင်းနိုင်သရွေ့ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မော်တော်ကားစျေးကွက်သည် ကျန်းမာသောစျေးကွက်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ တရားမဝင်လုပ်ငန်းများနှင့် ရာဇဝတ်မှုများကို အားပေးရာရောက်နေမည်ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်တင်ပြလိုက်ရပါသည်။
