အရင်ဆုံး ဒီလိုပြောရရင် ကျွန်တော်တို့ မြန်မာပြည်က လူငယ်တွေ အခုကာလမှာ တကယ့်ကို ကံဆိုးနေကြတာပဲ။ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး အကုန်လုံး ပြိုလဲသွားတော့ လူငယ်တွေရဲ့ အနာဂတ်က ဘယ်လိုဖြစ်သွားမလဲဆိုတာ မြင်နေရပြီဟုတ်။ ပန်းဘဲတန်းက လူငယ်လေးတွေ ဓားပြတိုက်တဲ့ဖြစ်စဉ်ကို ကြည့်ပြီး "ဒါပဲ လုပ်စရာရှိတော့တယ်" လို့ ထင်လာကြတာ သဘာဝပဲ။ ဒါပေမယ့်... ဒီလိုဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေကို နည်းနည်း ချဲ့ပြီး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ၁။ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက ဘာတွေ ဖြစ်လာသလဲ
- စစ်ကောင်စီက စစ်မှုထမ်းဥပဒေ ဆိုတာနဲ့ လူငယ်တွေကို အတင်းအဓမ္မ စစ်သားလုပ် ဖို့ ဖိအားပေးလာတယ်။ အသက် ၁၈ နှစ်ကနေ ၃၅ နှစ်ကြား လူငယ်တိုင်း စစ်မှုထမ်းဖို့ မလွတ်ဘူးဆိုတော့ လမ်းမှာ လူငယ်တွေ ဖမ်းခံရမှာကြောက်လို့ အိမ်တွေမှာ ပုန်းနေရတယ်။ ပညာသင်ဖို့၊ အလုပ်လုပ်ဖို့ အခွင့်အရေးတွေ ဆုံးရှုံးနေရတယ်။
- စီးပွားရေးကလည်း ပြိုမှောက်။ ဒေါ်လာဈေးတက်၊ ကုန်ဈေးနှုန်းတွေ မြင့်တက်လာတော့ လူငယ်တွေရဲ့ လစာ (ဒါမှမဟုတ်) မိသားစုဝင်ငွေနဲ့ မမှီတော့ဘူး။ ဥပမာ- ဆန်တစ်တင်းဈေး သိန်းနဲ့ချီတက်လာတာ ကြားရတယ်ဟုတ်။ ဒါဆို ဘယ်လိုနေကြမလဲ။
၂။ အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာ
အလုပ်ရှာဖို့ဆိုတာ ရွှေရှာရတာထက် ခက်နေပြီ။ ပညာတတ်လူငယ်တွေတောင် အိမ်မှာထိုင်ပြီး စိတ်ဓာတ်ကျနေကြတယ်။ ကုမ္ပဏီတွေ အများစု ပိတ်သိမ်းနေတာ၊ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ရပ်ဆိုင်းနေတာကြောင့် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းတွေ ဆုံးရှုံးနေတယ်။ ဒီလိုနဲ့ ငွေရှာဖို့ လမ်းမှားတွေ ရွေးမိတော့တာပဲ။
၃။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဒဏ်ရာ
လူငယ်တိုင်းမှာ အိပ်မက်တွေ၊ ရည်မှန်းချက်တွေ ရှိကြတယ်။ ဒါပေမယ့် အခုအချိန်မှာ အနာဂတ်ကို ဘယ်လိုမျှော်လင့်ရမှန်းမသိ၊ စိတ်ဓာတ်တွေ ကုန်ခမ်းနေကြတယ်။ စစ်ကောင်စီရဲ့ ဖိနှိပ်မှု၊ လုံခြုံမှုမရှိမှု၊ စီးပွားရေးအခက်အခဲတွေကြောင့် လူငယ်တွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ “ငါတို့ ဘာမှမဖြစ်တော့ဘူး” ဆိုတဲ့ ခံစားချက်တွေ ဝင်နေတယ်။ ဒီလိုနဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါး၊ လုယက်မှု၊ မှောင်ခိုလုပ်ငန်းတွေထဲ ရောက်သွားတာပေါ့။
၄။ ဒါတွေကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ
- စစ်အာဏာသိမ်းမှု အဆုံးသတ်ဖို့ ကအရင်ဆုံးလိုတယ်။ ဒီမိုကရေစီပြန်ရမှ လူငယ်တွေအတွက် ပညာရေး၊ အလုပ်အကိုင်၊ လုံခြုံရေးတွေ ပြန်ဖြစ်မယ်။
- လူငယ်တွေကို ပံ့ပိုးပေးဖို့ လိုတယ်။ ဥပမာ- အွန်လိုင်းကနေ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းတွေ ဖန်တီးပေးတာ၊ စိတ်ဓာတ်မကျအောင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့မှုတွေ လုပ်ပေးတာ။
- စစ်မှုထမ်းဥပဒေလို ဖိနှိပ်တဲ့ ဥပဒေတွေ ဖျက်သိမ်းဖို့ နိုင်ငံတကာက ဖိအားပေးဖို့လိုတယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့
ပန်းဘဲတန်းက လူငယ်လေးတွေလို လမ်းမှားရောက်နေတဲ့ လူငယ်တိုင်းဟာ စနစ်ရဲ့သားကောင်တွေပါ။ သူတို့ကို အပြစ်တင်ရုံနဲ့ မပြီးဘူး။ ဒီစနစ်ကို ပြောင်းလဲပစ်ဖို့၊ လူငယ်တွေကို အားကိုးရာမဲ့ဘဝကနေ ကယ်တင်ဖို့ လိုနေပြီ။ လူငယ်တွေရဲ့ စွမ်းအားကို ယုံကြည်ပါ။ သူတို့ကို အခွင့်အလမ်းတွေ ပေးမယ်ဆိုရင် နိုင်ငံကို ပြန်တည်ဆောက်နိုင်မယ့် အင်အားတွေ ဖြစ်လာမှာပါ။
“အနာဂတ်ကို မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ကြည့်နိုင်ဖို့… လက်ရှိစနစ်ကို ပြောင်းဖို့ အားလုံးဝိုင်းအားထုတ်ကြရအောင် ဗျာ။”
