စစ်ခေါင်းဆောင် စိတ်ကူးယဥ်တဲ့ ရာဘာအခြေပြု ဖိနပ်လုပ်ငန်း

**မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ ရာဘာအခြေပြု ဖိနပ်လုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးဖို့ သဘာဝအရင်းအမြစ်တွေ ရှိပေမယ့်၊ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုတွေ၊ အရည်အသွေးပြည့်ဝတဲ့ အလုပ်သမားအင်အား မလုံလောက်မှုတွေ၊ နိုင်ငံတကာပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ အခြေခံအဆောက်အအုံအားနည်းချက်တွေနဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မှုစွမ်းရည် မရှိခြင်းတို့က ဒီမျှော်မှန်းချက်ကို လက်တွေ့မှာ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ခက်ခဲစေပါတယ်။

စီးပွားရေးတိုးတက်ဖို့ဆိုရင် နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေ၊ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ နိုင်ငံတကာနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ၊ စနစ်တကျအစီအစဉ်ချမှတ်ထားတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ လိုအပ်ပါတယ်။

ဒီအချက်တွေကို ထောက်ပြရမယ်ဆိုရင်၊ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရာဘာစိုက်ပျိုးမှုနဲ့ ဖိနပ်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းတွေ ဖွံ့ဖြိုးဖို့ အလားအလာရှိပေမယ့်၊ လက်ရှိအခြေအနေတွေက ဒီလိုစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်မှာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ဖို့ အတားအဆီးတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။

နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုတွေက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေကို စိတ်မချရသလို၊ နိုင်ငံတကာပိတ်ဆို့မှုတွေကလည်း နည်းပညာနဲ့ ငွေကြေးအထောက်အပံ့တွေကို ကန့်သတ်ထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင်၊ အလုပ်သမားတွေရဲ့ အရည်အသွေးနဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုလိုအပ်ချက်တွေ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးလို အခြေခံအဆောက်အအုံတွေ အားနည်းနေတာကလည်း စက်မှုလုပ်ငန်းတွေ ဖွံ့ဖြိုးဖို့ အဟန့်အတားဖြစ်စေပါတယ်။

ဒါကြောင့်၊ မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ ရာဘာအခြေပြု ဖိနပ်လုပ်ငန်းကို ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်မှာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ဖို့ဆိုရင်၊ နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုတွေ၊ နိုင်ငံတကာနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ၊ စနစ်တကျချမှတ်ထားတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို အရင်ဆုံး အားစိုက်လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီလိုမှသာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေဟာ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်မှာ ရပ်တည်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာပြည်သူတွေအနေနဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ ဦးဆောင်မှုအောက်မှာ ကမ္ဘာ့ဖိနပ်ဈေးကွက်ကို အဓိကတင်ပို့နိုင်မယ်ဆိုတဲ့ ကြွေးကြော်သံကို ဝေဖန်သုံးသပ်ရာမှာ အောက်ပါအချက်တွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်ပါတယ်။

၁။ ကုန်ကြမ်းအရင်းအမြစ်နှင့် ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းရည်

• အားသာချက်: မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရာဘာစိုက်ပျိုးမှု များပြားတာကြောင့် ဖိနပ်ထုတ်လုပ်ဖို့ အခြေခံကုန်ကြမ်းရရှိနိုင်တယ်။
• စိန်ခေါ်မှု: ရာဘာရှိခြင်းနဲ့ ဖိနပ်စက်မှုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရေးဟာ ကွဲပြားပါတယ်။ စက်ရုံများ၊ နည်းပညာ၊ ကျွမ်းကျင်လုပ်သား၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ငွေကြေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ လိုအပ်တယ်။ လက်ရှိအနေအထားမှာ မြန်မာရဲ့ စက်မှုအခြေခံအဆောက်အအုံနဲ့ နည်းပညာစွမ်းရည်တွေဟာ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ဖို့ အရမ်းကို အားနည်းနေသေးတယ်။

၂။ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးအခင်းအကျင်း

• အရေးယူဒဏ်ခတ်မှုများ: ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အနောက်နိုင်ငံတွေနဲ့ အဖွဲ့အစည်းများ (ဥပမာ – EU, အမေရိက) က စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုကို ပြဌာန်းထားတယ်။ ဒီအခြေအနေဟာ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်တွေကို တင်ပို့ရာမှာ အဟန့်အတားဖြစ်စေပါတယ်။
• နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး: တရုတ်၊ ရုရှားစသည့်နိုင်ငံတွေနဲ့ လက်ရှိပူးပေါင်းမှုကို အားထားရသော်လည်း ခိုင်မာတဲ့ စီးပွားရေးစနစ်တစ်ခုတည်ဆောက်ဖို့ မလုံလောက်ပါ။ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်ကဲ့သို့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေနဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မှုမရှိခြင်းကလည်း မြန်မာရဲ့ အားနည်းချက်ပါပဲ။

၃။ စီးပွားရေးအမြင်နဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်

• GDP နှိုင်းယှဉ်မှု: မြန်မာရဲ့ GDP (ဘီလီယံ ၆၀–၇၀) ဟာ ထိုင်း (ဘီလီယံ ၅၀၀) နဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် (ဘီလီယံ ၄၀၀) တို့ထက် သိသိသာသာ နိမ့်ပါတယ်။ စက်မှုနဲ့ ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးမှုအားနည်းခြင်းက ဤကွာဟချက်ကို ပိုမိုကြီးမားစေတယ်။
• လုပ်သားအင်အား: ဖိနပ်လုပ်ငန်းဟာ အလုပ်သမားအများစုကို လိုအပ်သော်လည်း လက်ရှိလုပ်သားအင်အားအနေအထားအရ ကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ် အားနည်းနေတယ်။

၄။ ဈေးကွက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မှု

• ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မှု: ဖိနပ်ထုတ်လုပ်မှုတွေမှာ တရုတ်၊ ဗီယက်နမ်၊ အင်ဒိုနီးရှားတို့က ဈေးကွက်ကို လွှမ်းမိုးထားတယ်။ မြန်မာအနေနဲ့ ကုန်ထုတ်စွမ်းရည်၊ ဈေးနှုန်းနဲ့ အရည်အသွေးတို့မှာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ဖို့ ခက်ခဲပါလိမ့်မယ်။
• လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများ: စစ်တပ်အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာ ဖိနှိပ်မှုနဲ့ လုပ်သားအခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ ရှိနေပါက နိုင်ငံတကာသပိတ်မှောက်မှုတွေနဲ့ ကြုံရပါလိမ့်မယ်။

၅။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုအခင်းအကျင်း

• သစ်တောပြုန်းတီးမှု: ရာဘာစိုက်ခင်းတွေ ချဲ့ထွင်ရာမှာ သစ်တောပြုန်းတီးမှုကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး နိုင်ငံတကာဝေဖန်မှုကို ရင်ဆိုင်ရလိမ့်မယ်။
• စီးပွားရေးအလားအလာ: လက်မှုလယ်ယာမှ စက်မှုသို့ ကူးပြောင်းရာမှာ ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး၊ ပညာရေးနဲ့ ကျန်းမာရေးစနစ်တွေ အားနည်းနေခြင်းက အလုပ်မဖြစ်နိုင်ပေ။

၆။ နိဂုံး

မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ ရာဘာအခြေပြု ဖိနပ်လုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးဖို့ သဘာဝအရင်းအမြစ်တွေ ရှိသော်ငြားလည်း နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှု၊ အရည်အသွေးပြည့်ဝသော အလုပ်သမားအင်အား၊ နိုင်ငံတကာပိတ်ဆို့မှုများ၊ အခြေခံအဆောက်အအုံအားနည်းချက်နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မှုစွမ်းရည်မရှိခြင်းတို့က ဤမျှော်မှန်းချက်ကို လက်တွေ့မဆန်စေပါ။
စီးပွားရေးတိုးတက်ရန် နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု၊ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနဲ့ စနစ်တကျအစီအစဉ်ရှိတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ လိုအပ်ပါကြောင်း။

မှတ်ချက်- မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရာဘာစိုက်ပျိုးမှုများ ရှိနေသဖြင့် ဖိနပ်ထုတ်လုပ်ပြီး ကမ္ဘာကို တင်ပို့ကြရန် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က နေပြည်တော်ရှိ မြန်မာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကွန်ဗင်းရှင်းဗဟိုဌာန-၁ (MICC-I)တွင် ယမန်နေ့ ပြုလုပ်နေသည့် “၂၀၂၅ အလွန် ဗဟုဝင်ရိုးကမ္ဘာမှာ မြန်မာနိုင်ငံ ကြုံတွေ့လာရမည့် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် အခွင့်အလမ်းများ သုံးသပ်ဆွေးနွေးပွဲ”ပြောကြားချက်များမှ ကောက်နုတ်၍ ဝေဖန်သည်။